De Thomastsjerke in Waaksens (Waaxens) in Súdwest-Fryslân is oud. Al in de 13e eeuw werd de kerk gebouwd op een deels afgegraven terp. De spitsbogenvensters zijn drie eeuwen later toegevoegd. De toren is in 1880 vervangen. Kortom: de kerk ademt historie en is niet voor niets een Rijksmonument.
Verzakt
Zo’n lange geschiedenis biedt echter geen garantie voor de toekomst. In de afgelopen decennia was de kerk sterk verzakt. Hierdoor zijn in de muren forse scheuren ontstaan, waardoor het water vrij spel had om nog meer schade toe te brengen. In 2022 is de fundering aangepakt. Voor de restauratie van de scheuren was iets meer tijd nodig, omdat hiervoor subsidie aangevraagd moest worden. Zodra er geld beschikbaar kwam, hebben wij in opdracht van Vallinga Bouw uit Bolsward de buitenmuren onder handen genomen.
Ontdekkingen
We hebben onze vertrouwde partner Siegersma Gevelrenovatie uit Berlikum erbij betrokken. Zij hebben voor ons het losse stucwerk verwijderd. Bij het afkappen kwamen een paar pareltjes tevoorschijn: togen van ramen en een ‘vrouwendeur’. Zo’n deur is een overblijfsel van een traditie dat mannen en vrouwen tijdens de kerkdienst gescheiden zaten. Ze waren door een pleisterlaag zo’n anderhalve eeuw aan het oog onttrokken. De architect heeft de ontdekkingen in kaart gebracht voor Monumentenzorg.
Voorwerk en afwerken
Siegersma heeft ook de scheuren verankerd en de blinde ankers in de muren ontroest en ingepakt met vetband, om vervolgens de gaten weer dicht te metselen. Aan onze eigen mensen de mooie taak om het stucwerk weer aan te helen met een pleisterlaag van zo’n vijf millimeter en de blokken erin te trekken. Het vergt wat denk- en rekenwerk om de blokken precies goed te verdelen over de gevels, maar het eindresultaat maakt alle hoofdbrekens meer dan goed.
Dichte steigers
Met deze klus zijn we met drie à vier vaklieden zo’n acht weken bezig geweest. Dankzij de goed ingepakte steigers konden we ook bij iets minder weer doorwerken. Vorst bleef gelukkig uit; die konden we niet gebruiken omdat dit invloed heeft op het hardingsproces van de kalk. Rondom de kerk liggen graven, die hebben we netjes afgedekt voor we met het pleisterwerk begonnen.
Sneller dan gepland
Het werk is voorspoedig verlopen, zodat we een maand eerder dan de planning konden opleveren. In het voorjaar, als het minder koud is, wordt het pleisterwerk nog geschilderd.